Doen!

Overlijden van een dierbare0-3 jaarHet overlijden van een gezinslid is aanstaandeDoen!

Regelmaat en rust
Regelmaat en rust zijn erg belangrijk voor jonge kinderen. Vaak gebeurt het dat u door iets ingrijpends, zoals een aanstaand overlijden van een dierbare, (veel) minder beschikbaar bent voor uw kind. Zorg dan voor een vaste andere verzorger, zodat uw kind niet steeds aan andere gezichten hoeft te wennen.

Speel met uw kind
Kinderen kunnen niet lange tijd achter elkaar verdrietig zijn. Het is heel belangrijk dat ze ook dingen doen die ze leuk vinden. Probeer af en toe tijd te maken om met uw kind dingen te doen die uw kind leuk vindt.

Met uw kind kijken op http://www.kinderkanker.nl/kindersite/ChemoKasperv4.htm
Een prachtig, helder en informatief online boekje.
Het gaat over een kind met kanker maar is ook heel geschikt om de ziekte kanker en chemotherapie aan (jonge) kinderen uit te leggen. In het verhaal hebben chemo-kasper en zijn vriendjes de kanker overwonnen. Bij degene die gaat overlijden, hebben chemo-kasper en zijn vriendjes het helaas niet gered…

Leg uit wat dood zijn betekent
Een uitleg kan zijn: iemand die dood is, kan niet meer ademen, niet meer bewegen, voelen en hoeft niet meer te eten en te drinken. Iemand die dood is, voelt helemaal koud aan, voelt geen pijn meer en kan ook niet meer horen en zien. Iemand die dood is, kan nooit meer levend worden. Net zoals een plant of een dier ook dood kan gaan. Iemand die dood is, heeft zijn lijf(je) niet meer nodig.

Wees eerlijk
Verzwijg niet voor uw kind dat een ouder, broer of zus ernstig ziek is. Kinderen voelen spanningen direct en naarmate kinderen wat ouder worden en kunnen praten, zullen ze ook flarden van gesprekken opvangen. Het is beter om het kind uit te leggen wat er aan de hand is, dan het kind in onwetendheid laten en zijn of haar eigen fantasie z’n gang laten gaan.

Wees duidelijk en niet te lang van stof
Als u uw kind vertelt over het aanstaande overlijden van een dierbare dan is het belangrijk dat kinderen zich veilig voelen.  Wees duidelijk en niet te lang van stof en zorg dat u echt contact heeft met uw kind. Vertel hem of haar dat u iets heel verdrietigs te vertellen heeft: ... gaat dood. De dokters kunnen hem/haar niet beter maken. Zo’n bericht is voor een ouder heel heftig en zwaar om te vertellen. U kunt gerust laten zien dat u er verdrietig over bent. Geef uw kind de ruimte om vragen te stellen en om het bericht te laten bezinken. Zorg dat u er bent voor uw kind, dat hij of zij zich vrij voelt om bij u troost te zoeken of om vragen te stellen.

Vraag om hulp of ondersteuning
Als een gezinslid ernstig ziek is en zal komen te overlijden, dan vraagt dat heel veel van ouders en kinderen. Uw leven ziet er ineens heel anders uit en u bent misschien veel tijd kwijt aan de verzorging van het zieke gezinslid of aan ziekenhuisbezoeken. Het kan goed dat u door de omstandigheden tijdelijk niet veel tijd of aandacht voor uw kind(eren) heeft. Het is goed om hulp of ondersteuning uit de omgeving in te schakelen. Het is voor kinderen belangrijk dat een voor hen vertrouwd persoon de verzorging op zich neemt.

Laat uw kind iets geven aan de ernstig zieke ouder, broer of zus 
Veel  kinderen vinden het fijn om iets te geven aan een gezinslid dat zal komen te overlijden. Dat kan bijvoorbeeld een tekening of een knuffel zijn die bij de dierbare blijft tot en na het overlijden.

Herinneringen voor later
Kinderen tussen 0 en 3 jaar zullen zich later heel weinig of niks kunnen herinneren van de overleden dierbare.  Op enig moment kunnen zij de behoefte krijgen om wat meer te weten te komen over de overledene. Het is belangrijk dat zij herinneringen kunnen reconstrueren als ze daaraan toe zijn.
Als uw partner gaat overlijden, stel hem of haar dan voor een dagboekje of brievenboekje bij te laten houden voor het kind/de kinderen.

Ook Elke, de moeder van Rosalie, deed dit voor haar dochter in haar laatste levensfase:

Uit: Maar ik blijf altijd bij jullie, een film van David Blitz voor Stichting Kind en Rouw

Voor een kind kan het ook heel waardevol zijn als hun ouder een brief schrijft, speciaal voor hen. Een andere mogelijkheid is om een verhaal op een CD in te spreken of bijvoorbeeld Jip en Janneke-verhaaltjes die hij of zij vaak voorleest/voorlas aan het kind.

Het maken van een film is ook een mooie mogelijkheid. Herinneringen-enzo interviewt bijvoorbeeld mensen die weten dat ze gaan sterven en legt dit interview vast op film. Voor meer informatie klik hier.

Helpen om samen een cadeautje uitzoeken
U kunt degene die gaat overlijden helpen om samen met het kind/de kinderen een speciaal cadeautje uit te zoeken voor het kind/elk kind. Bijvoorbeeld een sieraard of iets anders 'blijvends'. Dit kan online of mogelijk kunt u zorgen voor folders of foto's van mogelijke cadeaus.

Het kind/de kinderen informeren over wat komen gaat
Het is voor jonge kinderen belangrijk dat zij ruim van tevoren worden voorbereid op wat komen gaat.  Hoe ziek wordt papa, mama of hun broer of zus? Krijgen ze veel pijn? Gaat hij/zij naar het ziekenhuis om te sterven of blijft hij of zij thuis? Het is voor kinderen, hoe klein ze ook zijn, fijn om zoveel mogelijk duidelijkheid te hebben. Er zijn diverse boeken die u kunt gebruiken bij het voorbereiden op de laatste fase en het overlijden en de uitvaart. Zie Boekentips.

Het kind/de kinderen betrekken bij de voorbereidingen voor de uitvaart
Het is voor peuters fijn om betrokken te worden bij de plannen en voorbereidingen van de uitvaart. Vertel ook hoe de uitvaart ongeveer zal gaan, voor zover u dat al weet. Het kind kan helpen met het dragen van bloemen bijvoorbeeld, of met het beschilderen van de kist.

Vastleggen van de uitvaart
Jonge kinderen kunnen zich vaak niets herinneren van de uitvaart. Beeldmateriaal kan heel waardevol zijn voor deze kinderen. U kunt iemand opnamen of foto’s laten maken van de uitvaart. Als dat te duur is dan kunt u overwegen geld voor de foto's/film te vragen in plaats van bloemen,

Begeleiding voor uw kind
Zoekt u begeleiding voor uw kind, dan kunt u via deze praktijkenzoeker professionele hulpverleners bij u in de omgeving vinden die gespecialiseerd zijn in kinderen, jongeren, rouw en verlies.