Doen!

Overlijden van een dierbare0-3 jaarHet overlijden van een gezinslid is recent (< een jaar)Doen!

Zoveel mogelijk regelmaat en rust
Regelmaat en rust zijn erg belangrijk voor jonge kinderen. Het is logisch dat u door het overlijden, (veel) minder beschikbaar bent voor uw kind. Zorg dan voor een vaste andere verzorger, zodat uw kind niet steeds aan andere gezichten hoeft te wennen.

Wees duidelijk en niet te lang van stof
Als u uw kind(eren) vertelt over het overlijden dan is het belangrijk uw kind(eren) zich veilig voelt/voelen. Wees duidelijk en niet te lang van stof en zorg dat u echt contact heeft met uw kind. Vertel hem of haar dat u iets heel verdrietigs te vertellen heeft: ... is dood. Vertel de oorzaak van het overlijden zonder gruwelijke details, daar heeft een kind niets aan. Zo’n bericht is voor een ouder heel heftig en zwaar om te vertellen. U kunt gerust laten zien dat u er verdrietig over bent. Geef uw kind de ruimte om vragen te stellen en om het bericht te laten bezinken. Zorg dat u er bent voor uw kind, dat hij of zij zich vrij voelt om bij u troost te zoeken of om vragen te stellen. U kunt ook een boekje gebruiken bij het vertellen, zie Boekentips.

Leg keer op keer uit wat dood zijn betekent
Een uitleg kan zijn: iemand die dood is, kan niet meer ademen, niet meer bewegen, voelen en hoeft niet meer te eten en te drinken. Iemand die dood is, voelt helemaal koud aan, voelt geen pijn meer en kan ook niet meer horen en zien. Iemand die dood is, kan nooit meer levend worden. Net zoals een plant of een dier ook dood kan gaan. Iemand die dood is, heeft zijn lijf(je) niet meer nodig.

Vraag om hulp of ondersteuning
Uw leven staat op zijn kop. Het kan goed dat u door de omstandigheden tijdelijk niet veel tijd of aandacht voor uw kind(eren) heeft. Het is goed om hulp of ondersteuning uit de omgeving in te schakelen. Het is voor kinderen belangrijk dat een voor hen vertrouwd persoon de verzorging op zich neemt. En mensen uit uw directe omgeving zullen het fijn vinden om iets te kunnen doen. Voor hen is dat veel prettiger dan machteloos toekijken!

Het kind/de kinderen betrekken bij de uitvaart
Het is voor peuters fijn om betrokken te worden bij de voorbereidingen voor de uitvaart. Vertel ook hoe de uitvaart ongeveer zal gaan, voor zover u dat al weet. Het kind kan helpen met het dragen van bloemen bijvoorbeeld, of met het beschilderen van de kist. Het kind kan iets maken om mee te geven in de kist of iets van zichzelf meegeven.

Vastleggen van de uitvaart
Jonge kinderen kunnen zich vaak niets herinneren van de uitvaart. Beeldmateriaal kan heel waardevol zijn voor deze kinderen. U kunt iemand opnamen of foto’s laten maken van de uitvaart. Als dat te duur is dan kunt u overwegen geld voor de foto's/film te vragen in plaats van bloemen,

Speel met uw kind
Kinderen kunnen niet lange tijd achter elkaar verdrietig zijn. Het is heel belangrijk dat ze ook dingen doen die ze leuk vinden. Probeer af en toe eventjes tijd te maken om met uw kind dingen te doen die uw kind leuk vindt.

Als kanker de oorzaak van het overlijden is: met uw kind kijken op http://www.kinderkanker.nl/kindersite/ChemoKasperv4.htm
Een prachtig, helder en informatief online boekje.
Het gaat over een kind met kanker maar is ook heel geschikt om de ziekte kanker en chemotherapie aan (jonge) kinderen uit te leggen. In het verhaal hebben chemo-kasper en zijn vriendjes de kanker overwonnen. Bij degene die overleed, hebben chemo-kasper en zijn vriendjes het helaas niet gered…

Herinneringen vastleggen
Geef een 'herinneringenboek'. Hierin kunt u samen met uw kind werken en opschrijven wat het kind wil. Ze kunnen er ook foto’s inplakken en tekeningen.

Herinneringen voor later
Kinderen tussen 0 en 3 jaar zullen zich later heel weinig of niks kunnen herinneren van de overleden dierbare. Op enig moment kunnen zij de behoefte krijgen om meer te weten te komen over de overledene.  Schrijf in de loop van de tijd herinneringen op voor uw kind(eren) en vraag anderen die die overledenen ook goed hebben gekend hetzelfde te doen. Voor uw kind(eren) zijn deze herinneringen (later) van onschatbare waarde! U kunt de genodigden voor de uitvaart ook vragen om herinneringen en foto's mee te nemen op de dag van de uitvaart. Op een later moment kunt u deze bundelen voor uw kind(eren) en uzelf. Het is voor kinderen ook fijn om wat spulletjes te bewaren voor hen van de overledene.

Eva verloor haar broer toen ze vijf was. Zij is heel blij met de herinneringen van anderen:

Een aantal spullen met herinneringen laten staan/hangen
Laat spullen die herinneren aan de dierbare zoveel mogelijk staan. Na verloop van tijd kunt u in overleg met uw kind(eren) kijken of bepaalde spullen opgeborgen/weggegeven kunnen worden.

Vragen beantwoorden
Er kunnen vragen komen als: "Ziet hij mij nog? Ademt zij nu nog? Wanneer gaat Sarah weer leven?" Geef peuters op zulke vragen eerlijke en duidelijke antwoorden in simpele taal.
Als u niet weet wat u moet antwoorden dan kunt u dat gerust eerlijk zeggen: “Dat weet ik niet” of “Wat denk jij?”. Veel kinderen hebben zelf al antwoorden bedacht.

Wees geduldig
Peuters kunnen dezelfde vraag keer op keer blijven stellen. Het is heel belangrijk dat zij steeds opnieuw een duidelijk en eerlijk antwoord krijgen op hun vragen.

Begeleiding voor uw kind
Zoekt u begeleiding voor uw kind, dan kunt u via deze praktijkenzoeker professionele hulpverleners bij u in de omgeving vinden die gespecialiseerd zijn in kinderen, jongeren, rouw en verlies.