Belangrijk om te weten

Overlijden van een dierbare13-18 jaarBelangrijk om te wetenBelangrijk om te weten

Besef van de dood
Adolescenten hebben een volwassen besef van de dood. De dood is onomkeerbaar en het kan iedereen overkomen. Dat beseffen ze goed. Toch is er meestal nog wel een grote afstand tot de dood. “Iedereen kan dood gaan, behalve mensen uit de directe omgeving.'

Elke jongere verwerkt het overlijden van een dierbare anders
Elke jongere rouwt op zijn eigen manier en uit zijn gevoelens op zijn eigen manier. Daar is geen vast patroon voor. Toch zijn er wel gedragingen, gedachten en gevoelens die vaak voorkomen. Hoe en of jongeren deze gevoelens en gedachten uiten, verschilt per jongere en per moment.
In de puberteit/adolescentie kunnen de reacties op een ingrijpend verlies heel onvoorspelbaar en wisselend zijn, meer dan in de kinderleeftijd.

Anne verloor haar vader. Ze vertelt waarom ze soms bot doet als ze zich rot voelt:

 Uit: het gevoel van Allerzielen, een film van Jacco Groen - Springfilm

Pijn leren verdragen
R. Diekstra heeft heel treffend verwoord wat jongeren kunnen ervaren na het overlijden van een gezinslid: "De ervaring dat leven zo ondragelijk pijn kan doen en dat er geen andere oplossing is dan te pijn te verdragen – het verlies kan immers nooit ongedaan worden gemaakt- verandert onze ziel voorgoed. De uitdrukking ‘pijn leren verdragen’ drukt dat ook heel precies uit. Vanaf het moment van het verlies is er geen leven meer zonder pijn. Pijn wordt een constante metgezel. Waar je ook naartoe gaat, altijd gaat hij nu mee. Op een feest, een vakantie, verjaardag, bij een film of gesprek. Opeens kan die metgezel na zich tijden rustig te hebben gehouden, weer alle aandacht opeisen. Is er weer dat snijdende gevoel van binnen, de opkomende tranen, de dichtgeknepen keel."

Sophie (14) vertelt over de het lege gevoel dat zij heeft na het overlijden van haar broer zes jaar geleden:


Heftig
De puberteit/adolescentie op zichzelf is al een heftige periode. Adolescenten krijgen te maken met een drang naar onafhankelijkheid. Ze maken zich los van hun eigen familie en gaan een eigen leven opbouwen. Zij willen zelfstandig zijn, experimenteren en uitgaan met hun vrienden. Ze vragen zich af ‘wie ze zijn’ en ‘wat ze willen’. Wanneer jongeren in deze turbulente fase van hun leven te maken krijgen met rouw kan dat ongelooflijk ingewikkeld zijn voor ze. Aan de ene kant willen ze onafhankelijk zijn, aan de andere kant hebben ze verdriet en bij tijd en wijlen veel behoefte aan steun en bescherming van hun ouders. Ook voelen ze zich vaak verantwoordelijk voor de andere gezinsleden. 

Eenzaam
Op deze leeftijd willen jongeren vaak zelfstandig omgaan met problemen, los van hun ouders. Leeftijdgenoten zijn nu heel belangrijk. Dat maakt dat ze vaak moeilijk hun gevoelens delen met volwassenen, terwijl leeftijdgenoten niet begrijpen wat ze doormaken. Zij zijn opeens geen lotgenoten meer. Dat kan het omgaan met een ingrijpend verlies eenzaam en extra ingewikkeld maken.

Rouwen is nooit klaar
Een ingrijpend verlies verwerken, is een levenslang proces; het is nooit klaar. Dat wil niet zeggen dat jongeren met een verlieservaring niet gelukkig kunnen worden. Maar het verlies is altijd ergens op de achtergrond aanwezig. In elke fase waarin een jongere komt, zal het verlies zich weer op een nieuwe manier manifesteren ‘Tijd heelt alle wonden’ gaat niet op! Het verwerken van een verlies gaat niet vanzelf. Het is hard werken en daarbij is de steun en hulp van mensen in de directe omgeving van grote waarde!
Het kan voor jongeren pijnlijk zijn om te merken dat mensen na een paar maanden of een jaar denken dat het 'nu wel over is'.

Bram vertelt:

 

Uit: het gevoel van Allerzielen, een film van Jacco Groen - Springfilm

Multiculturele rouw
In gezinnen met een andere etnisch culturele achtergrond wordt vaak anders met de dood omgegaan. Het is goed om u van tevoren te verdiepen in de betekenis van de dood en de gewoonten die daarbij horen in andere culturen. Zie Multiculturele rouw.

Een Sterprogramma op school
Stichting Jonge Helden heeft scholenprojecten ontwikkeld rondom jongeren en rouw en verlies. Ook de school van uw kind kan een Jonge Helden Scholenproject aanvragen. Onderdeel van zo’n project is het Sterprogramma voor tieners die een gezinslid verloren door de dood. Voor meer informatie over het Sterprogramma klik hier.
Een impressie van een Sterprogramma op een Limburge middelbare school, kunt u bekijken door hier te klikken.


Praktijken voor Jonge Helden


Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief!

Vind ons leuk op Facebook!
13_18_2.jpg
 
Het verwerken van een verlies gaat niet vanzelf. Het is hard werken en daarbij is de steun en hulp van mensen in de directe omgeving van grote waarde!